Begin jaren negentig was Herman Franke een sociale wetenschapper met een imposante lijst publicaties in vaktijdschriften, kranten en bladen. Behalve een lange reeks artikelen was er een aantal boeken van zijn hand verschenen. Van schavot naar krantekolom, luidt de titel van zijn allereerste boek uit 1981, waarin Franke, toen een jonge socioloog, de ontwikkeling van de misdaadverslaggeving in het Algemeen Handelsblad tussen 1828 en 1900 uiteenzet en analyseert. In 1985 volgde de studie De dood in het leven van alledag; twee eeuwen rouwadvertenties en openbare strafvoltrekkingen in Nederland. Dit historische werk laat zien hoe enerzijds de beleving van of rituelen rond de dood en anderzijds de openbare strafuitoefening in de loop der tijd van het toneel naar de kleedkamers van het sociale leven verdwenen. Dit afschermen van de dood en het verbergen (en geleidelijk minder wreed worden van) de strafuitoefening vormen beide een uiting van het civilisatieproces in West-Europa. De auteur demonstreert hoe de aantasting van het menselijk lichaam – hetzij door ziekte, dood of straf – met het verstrijken van de negentiende eeuw op een groeiende emotionele weerstand van de elite en burgerij stuitte, reden om deze verschijnselen en praktijken zo veel mogelijk achter de sociale coulissen weg te stoppen. De onderzoeker illustreert zijn betoog over deze tweeledige culturele ontwikkeling met fraaie, aanschouwelijke voorbeelden. Enkele jaren later promoveerde Herman Franke op een criminologische studie over het gevangeniswezen in Nederland in de afgelopen tweehonderd jaar: Twee eeuwen gevangen; misdaad en straf in Nederland. De in 1990 verschenen dissertatie telt maar liefst 933 pagina’s. Een verkorte versie van het boek verscheen in Engelse vertaling – The Emancipation of Prisoners (1995) – en ontving van de American Society of Criminology de prijs voor de beste buitenlandse studie.

Lees het hele artikel van Nico Dros.